> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# «Ағылшындардың темірі нашар, бірақ оны арзанырақ өндіруге мүмкіндігі болғандықтан, олар бізге барлық жерде зиян келтіруде» - 1818 жылы өнеркәсіпші Николай Никитич Демидов арзан ағылшын темірінен шағымданады, ол халықаралық нарықтағы позицияны шайқалтты, д
- URL: https://theparnassian.com/kk/u-anglichan-zhelezo-merzkoe-no-oni-imeia-sposob-delat-onoe-deshevle-vsiudu-delaiut-nam-podryv-v-1818-godu-promyshlennik-nikolai-nikitich-demidov-zhaluetsia-na-deshevoe-angliiskoe-zhelez/
- Published: 2023-08-13T11:05:10.000Z
- Updated: 2026-10-01T06:20:20.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Өнер, Мұражайлар, Этнография

Бірақ дәл осы жағдай темір кәсіпшіліктерінің қарқынды дамуының себептерінің бірі болды.

Үйіңізде әдемі оюлы лак жалатылған табақ бар ма? Бір кездері мұндай ыдыс кез келген интерьердің ажырамас, қымбат бөлігі болған. Орыстың көркем темір науалары, тұздықтары, қобдишалары мен сандықтары XVIII ғасырдың соңында мыстан жасалатын көркем бұйымдардың орнын басты.

XVIII ғасырдың ортасында мыс ыдыс өрнектер мен пішіндердің даму шыңында тұрды: ескі ендовалар, ұлпалар, келілер, братиналар, науалар мен табақтар ғажайып әсемдіктегі жұқа гүл өрнегімен көмкерілген еді. Біртіндеп оның орнын ыңғайлырақ, төзімдірек әрі жоғары көркемдікпен безендірілген суреттері бар темір ыдыс басты.

Орал өңірінде мұндай өнім өндірісінің өсуіне түрткі болған әлемдік темір нарығындағы бәсеке болды. Ресей шетелге темірді аз сата бастады, ал орыс шеберлері керісінше өз темірін қолжетімдірек бағамен көбірек сатып ала бастады: зауыттық дүкендерден шикізат алатын лак жалату фабрикалары көбейе берді.

Бірнеше онжылдықта темір лак ыдыс өндірісі орасан табыстарға жетті. Әртүрлі дәстүрлер, сурет салу мектептері мен өзіндік пішіндер пайда болды.

Көркем лак өнімін шығарушылардың ең атақты отбасыларының бірі Худояровтар болды: олар Демидовтарға дербес қызмет көрсетіп, шығармаларын бүкіл Ресейге сатты. Қазір олардың сандықтары, қобдишалары мен науалары үлкен құндылық. Худояровтар жаңа бұйым түрлері мен пішіндерін енгізіп қана қоймай, сурет салу схемаларын да ойлап тауып, технологиялық жаңалықтар жасады: Бажов ертегі етіп жазған, сапасы таңғаларлық худояровтық мөлдір лактың құпиясы әлі күнге дейін ашылмаған. Ал олардың жұмыстары Ресейдің символдарының біріне айналған кәсіптің үлгісі ретінде басты мұражайларда сақтаулы тұр