> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# IV Тутмос кезінен 1925 жылға дейінгі Сфинкс қазбалары және Илайхью Веддер картинасы
- URL: https://theparnassian.com/kk/sozdannyi-2500-let-do-n-e-uzhe-v-pervoe-tysiacheletie-svoei-dolgoi-zhizni-sfinks-pogruzilsia-v-pesok-po-samye-plechi/
- Published: 2021-01-13T09:09:51.000Z
- Updated: 2026-10-02T19:05:31.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Археология, Сенім, Шығыс, Өнер

Б.з.б. 2500 жылы жасалған Сфинкс өзінің ұзақ ғұмырының алғашқы мыңжылдығында-ақ иығына дейін құмға көміліп қалды. Оны қазып алуға талай рет әрекеттенді: маңайда жерленген перғауындардың осы ұлы күзетшісін б.з.б. 1390-жылдары IV Тутмос та, б.з.б. 1200-жылдардың екінші жартысында II Рамзес те аршыды. Гректер мен римдіктер оның сән-салтанатын көріп, төс аяқтарын нығайтуға тырысты. Бірақ құм әрдайым қайта оралып, тұтас құмтас тастан жонылған мүсінді жасырып, көзге тек басын ғана қалдыратын. Соған қарамастан, тарихтың ешбір кезеңінде Сфинкс өзінің бар екенін білетін адамдар үшін жұмбақ мәнін жоғалтқан жоқ: тайпалар мен діндер ауысты, жаңа құдайлардың жаңа абыздары көне мүсінге құрбандықпен, жалбарынумен, болжам мен ишара іздеп жүгінуін тоқтатпады. Ұлы Сфинкстің 4500 жылдық ғұмырының басым бөлігін құмның астында түгелдей көміліп өткізуі де бұған бөгет болған жоқ. Мұны американдық символист Илайхью Веддердің 1863 жылғы «Сфинкстен сұраушы» деген осы картинасынан көруге болады. Ғажайып ескерткішті құмнан толық босату тек 1925 жылы ғана жүзеге асты.

![](https://theparnassian.com/content/images/2026/09/photo_3762@13-01-2021_12-09-51.jpg)