> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Таяу Шығыстағы санауға арналған саз таңбалар қалай жебелі жазудың пайда болуына әкелді
- URL: https://theparnassian.com/kk/primerno-s-8000-goda-do-n-e-kogda-na-blizhnem-vostoke-ot-sovremennoi-iordanii-do-irana-pereshli-k-zemledeliiu-dlia-schiota-tam-lepili-nebolshie-fishki-iz-gliny-raznye-konusy-shariki-dis/
- Published: 2026-11-19T17:44:06.000Z
- Updated: 2026-11-19T18:00:32.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Археология, Шығыс, Ғылым

Шамамен б.з.б. 8000 жылдан бастап, Таяу Шығыста, қазіргі Иорданиядан Иранға дейінгі аумақта егіншілікке көшкен кезде, санау үшін сазбалшықтан кішкентай жетондар, әртүрлі конустар, шариктер, дискілер, цилиндрлер жасайтын болды. Әрбір фигурка тауардың белгілі бір мөлшерін білдірді. Мысалы, конус, шарик және диск астықтың әртүрлі өлшемдеріне сәйкес келді.

Б.з.б. 3300 жылға қарай жетондарды іші қуыс сазбалшық шарларда сақтай бастады. Мүмкін, бұл борды рәсімдеудің бір түрі болған шығар: несие өтелгенше жетондар шардың ішінде жатты. Ішіндегісін тексеру үшін ыдысты сындыру керек болды. Бірақ оны істемеу үшін есепшілер жетондардың бедерін алдымен сыртындағы жұмсақ сазға басып түсіріп, содан кейін ғана ішіне тығатын болды.

Бірте-бірте бедерлері бар болса, ішіндегі жетондардың қажеті жоқ екені түсінікті болды. Сонда сазбалшық шарлардың орнына бедерлері басылған жалпақ сазбалшық тақтайшалар пайда болды. Уақыт өте келе жетондардың бедерлерін таяқшаның іздері алмастырды.

Осы таңбалардан шамамен б.з.б. 3200 жылы Месопотамияда сына жазуы, тарихтағы тұңғыш жазу жүйесі пайда болды деп есептеледі. Алғашқы бірнеше ғасыр ол тек есеп жүргізуге ғана қызмет етті, оған кейін қабір басындағы жазулар жазылатын болды. Ал содан кейін іс ілгері басты