> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# «Есімде, Репин жүргізген жеке Тенишев студиясында біздің топқа бір шәкірт келді, ол дальтоник болып шықты
- URL: https://theparnassian.com/kk/pomniu-eshche-v-chastnoi-tenishevskoi-studii-kotoruiu-vel-repin-v-nashei-gruppe-poiavilsia-uchenik-okazavshiisia-daltonistom/
- Published: 2024-03-05T18:31:59.000Z
- Updated: 2026-10-01T06:18:43.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Мұрағат, Өнер, Білім, Санкт-Петербург

> «Есімде, Репин жүргізген жеке Тенишев студиясында біздің топқа бір шәкірт келді, ол дальтоник болып шықты. Сурет салғанда жақсы салатын, ал қылқаламға жармасқанда, адамдардың жүздері мен заттар оның қолында табиғатқа жат түстер мен реңктерге ене бастайтын. Репин өзінің хабарынсыз қабылданған жас жігіттің дальтонизммен ауыратынын білмеген, оның жұмысына біраз қарап тұрды да, бір сәтте жарты сағатқа жуық жүрген дәріс-өсиетке көшіп кетті. Ол тез сөйледі, әлдеқалай тынысы тарылғандай, қолын қарқынды сермеп отырды; сонымен бірге оның дәлелдері соншалықты көркем әрі иландырарлық болғандықтан, бұл «мәжбүрлі дәріс» қатысқандардың бәріне қатты әсер етті. Бүкіл «дәрістің» мәні негізінен мынаған саятын: адам денесінің өзіндік негізгі реңі бар, сол реңді күту, сақтау қажет; түрлі рефлекстер мен шағылыстардың кез келген ықпалы — қосалқы, жалғанды құбылыс; бұл рефлекстер мен шағылыстар кескіндемеде колоритке әкеледі, бірақ колорит негізгі реңді басып тастамауы тиіс.  
> — Негізгі реңді сақтаңыздар, сақтаңыздар! — деп сендірді Репин. — Ал сізде не бар? Сіздің қолтығыңыздан көк түс қайдан шықты? — деді ол дальтоникке көзін алмай. Әрі қарай қолын көрсете отырып, алақандар жоғары қарайтындай етіп екі қолды біріктіріп, содан кейін алақанды алақанға жақындата берсе, алақандардың түсі барған сайын жылыланып отыратынын түсіндіре бастады. «Дене денені жылытады, — деп дәлелдеді Илья Ефимович дальтоникке, — ал сіздің қолтығыңыз суық». Одан әрі ол дене бояуының негізгі заңдары туралы, маңдайдың түсі беттің түсінен әрқашан өзгеше болатыны, тізе мен шынтақ дененің жалпы реңіне қарағанда әрқашан қызғылтырақ болатыны туралы айтты.

> Илья Ефимович ұзақ сендірді. Ал жас жігіттің дальтоник екенін білгенде, оған кескіндемені емес, гравюра мен офортты үйренуді ұсынды. Кейінірек бұл шәкірт бейнелеу өнерінің осы салаларында лайықты нәтижелерге қол жеткізді».

Суретші-кескіндемеші әрі педагог Николай Яковлевич Борисов, Репинді 1896 жылдан 1907 жылға дейін білген және оның Көркемсурет академиясындағы пәтерінде екі жарым жылдай тұрған. Илья Репиннің Тенишев студиясында, содан кейін 1899—1907 жылдары Көркемсурет академиясында оқыған.