> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Соғыс және бейбітшілік» романындағы І Александр бисквиттері және Вяземскийдің қарсылығы
- URL: https://theparnassian.com/kk/frazu-esli-u-nikh-net-khleba-pust-ediat-pirozhnye-neschastnoi-marii-antuanette-pripisali/
- Published: 2022-11-01T08:18:13.000Z
- Updated: 2026-10-02T18:57:22.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Мұрағат, Кітаптар, Монархиялар, Мәскеу

«Егер олардың нанын болмаса, тәттілерін жесін!» деген сөзді бақытсыз Мария-Антуанеттаға таңған. Түпнұсқасы Руссоның мәтініне барып тірелетіні белгілі. Алайда орыс императоры І Александр да бір жағымсыз оқиғаға араласып қалды: ол халыққа бисквит лақтырып, адамдар патша қолынан шыққан печенье сынықтары үшін төбелесті.

Бұл жағдай «Соғыс және бейбітшілік» романында императордың Мәскеу Кремліне келу көрінісінде келтіріледі.

*«Мемлекеттің қолындағы бисквиттің едәуір үлкен бөлігі үзіліп, балконның қоршауына, одан жерге түсті. Ең жақын тұрған, қысқа қамзол киген арбакеш сол бисквит кесегіне атылып барып, қолына қағып алды. Топтағылардың кейбірі арбакешке қарай ұмтылды. Мұны байқаған мемлекет өзіне бисквит салынған тәрелке әкелуді бұйырып, бисквиттерді балконнан лақтыра бастады. Петяның көзі қанталады, таптап кету қаупі оны одан сайын қоздырып, ол бисквиттерге атылды. Не үшін екенін білмеді, бірақ патшаның қолынан бір бисквит алу керек еді, және берілмеу керек еді. Ол ұмтылып, бисквит қағып жүрген кемпірді құлатып кетті. Бірақ кемпір жерде жатса да, өзін жеңілдім деп санамады (кемпір бисквиттерді қағып жатты, бірақ қолы тимеді). Петя тізесімен оның қолын итеріп тастап, бисквитті қағып алды да, кешігіп қалудан қорқатындай, қарлыққан дауыспен қайтадан «ура!» деп айқайлады».*

Осы анекдот шынайы оқиғаны суреттеуі мүмкін бе? Жарияланғаннан кейін көп ұзамай князь Вяземский бұл эпизодты жоққа шығарып, Толстойды император Александрдың мінезіне жала жапты деп айыптады. Император олай жасай алмас еді және жасаған жоқ. Толстой замандастардың куәліктеріне сүйенетінін айтып қарсы шықты. Дегенмен әңгіменің растығын құжат арқылы дәлелдеу мүмкін болмады. Алайда орыс әдебиеттанушысы Борис Эйхенбаум мәскеулік мещан Рязанцевтің «Француздың 1812 жылы Мәскеуде болуы туралы куәгердің естеліктері» кітабынан ұқсас оқиғаны тапты. Онда шынында да император сарай парапетінен ашық терезелерден патша дастарқанына қарап тұрған халықты байқап, камер-лакейлерге бірнеше себет жеміс әкелуді бұйырып, өз қолымен мейірімділікпен адамдарға таратқан жағдай сипатталған. Бисквит болмаса да, Толстойды жала жапты деп кінәлауға болмайды.