> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# XVI ғасырдағы «Домострой» бойынша пир кезінде ключникке берілетін нұсқау
- URL: https://theparnassian.com/kk/esli-zhe-pir-predstoit-bolshoi-to-vsiudu-nabliudat-samomu-na-kukhne-v-razdelochnoi-i-v-pekarne/
- Published: 2017-09-06T09:47:47.000Z
- Updated: 2026-10-02T18:53:07.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Мұрағат, Кітаптар, Әдет-ғұрып

«Ал егер ұлы той болатын болса, онда бәріне өзі көз салсын: асүйге де, ет турайтын жерге де, нан пісіретін жерге де. Ал тағамдарды үстелге тарту үшін епті адам қойылсын, сөре басында, сусындар мен ыдыс-аяқ қасында да тәжірибелі кісі керек, бәрі орнында болуы үшін. Ал сусындарды үстелге қожайынның нұсқауымен, кімге не бұйырылса, соны беріп тұрсын, ал сыртқа ешкімге рұқсатсыз бермесін. Үстел басында да, той біткен соң да күміс, қалайы және мыс ыдыс-аяқты, кесе мен шөміштерді, братиналарды, қақпақты братиналарды, табақтарды қарап, санап, жинап алсын: кімді қайда, не үшін жіберсе, кім алып кетсе, сол кісіден сұрасын; сыртқа ештеңе ұрланбасын деп, бәріне қатаң қарасын. Сонда ауласында да сенімді адам керек, ол бәріне көз салып, үйдегі түрлі бұйымдарды күзетсін: бірдеңені ұрлап кетпесін, мас қонақты да қорғасын, ол ештеңесін жоғалтпасын, сынбасын және ешкіммен төбелеспесін. Ал қонақтардың қызметшілері, ауладағы, шана мен ер-тұрман жанындағы аттардың қасында тұрғандары, оларды да бақылау керек: өзара ұрыспасын, бір-бірін тонамасын, қонақтарды балағаттамасын, үй иесінің заттарын ұрламасын да, бүлдірмесін де, бәріне көз салып, бәрін тыйып отырсын; ал кім тыңдамаса, қожайынға айтсын. Ал ауласына қойылған адам сол уақытта ештеңе ішпесін, еш жаққа кетпесін, мына ауланың өзінде де, жертөлелерде де, нан пісіретін жерде де, асүйде де, атқорада да бәріне қатаң қарасын.

Ал үстел жиналып, той аяқталған кезде, бүкіл күміс және қалайы ыдысты жинап, қарап, санап, жуып, бәрін орнына қойсын, асүй ыдысын да солай. Ал барлық тағамды, ет пен балық тағамдарын, қатқан сорпа мен көжелерді тексеріп, жоғарыда айтылғандай жинап қойсын. Той күні кешке қарай немесе ертеңіне ерте қожайынның өзі бәрін қарап, бәрі орнында ма екенін санап шықсын, және кілтшіден нақты сұрап білсін: не қанша жеп-ішілді, кімге не берілді, кімге не жіберілді, сонда бүкіл шығын әр іс бойынша белгілі болсын, ыдыс-аяқ түгел есепте болсын, кілтшінің қожайынға бәрін дәл айта алатындай: не қайда кетті, кімге не берілді, не қанша болып шықты. Ал егер, Құдай қаласа, бәрі реттелген, ештеңе ысырап болмаған, ештеңе бүлінбеген болса, онда қожайын кілтшіні де, қалған қызметшілерді де, яғни епті әрі үнемшіл дайындаған, ішпеген аспаздар мен наубайшыларды да марапаттауы тиіс, сонда бәрін мақтап, тамақтандырып, сусындату керек; сонда олар алдағы уақытта да жақсы еңбек етуге тырысады».

XVI ғасырдағы тамаша кешті қалай ұйымдастыруға болады, немесе Кілтшіге той жағдайына арналған нұсқау, «Домострой деп аталатын кітап, ол әрбір православ христиан үшін өте пайдалы заттарды, өсиет-нұсқаулар мен тәлімдерді қамтиды...»