> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://theparnassian.com/kk/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Екі басты қырандар Мәскеу Кремлінің үстінде өте ұзақ қалықтады: 1935 жылдың қазанына дейін
- URL: https://theparnassian.com/kk/dvuglavye-orly-parili-nad-moskovskim-kremlem-ochen-dolgo-do-oktiabria-1935-goda/
- Published: 2026-01-19T06:32:59.000Z
- Updated: 2026-10-01T06:11:35.000Z
- Author: Alexandr Radayev
- Tags: Сәулет, Мәскеу, Мұра, Қоғам

Екі басты қырандар Мәскеу Кремлінің үстінде өте ұзақ қалықтады: 1935 жылдың қазанына дейін. Демек, олар Кремльді артиллериядан атқылауды, революция құрметіне өткен алғашқы парадтарды, Лениннің сөйлеген сөздерін, партиялық жұмылдыруларды ғана емес, Кремль қабырғасының түбінде некрополь пайда болғанын, Минин мен Пожарскийдің көшірілгенін, Лениннің үш мавзолейінің салынғанын және Кремль храмдарының бұзылғанын да көрген болып шығады.

Осы сәтке дейін кремль мұнараларының шпильдеріндегі көне геральдикалық рәміз большевиктік басшылықты ерекше мазалаған жоқ. Ал 1935 жылға қарай қырандардың ерекше құны жоқ деген шешім пісіп жетілді. Академик Грабарь ең көне қырандардың бірі, Троица мұнарасындағысы, 1870 жылдарға жататынын хабарлады, ал ол кезде бұл, әрине, көне заман емес еді. Ең жаңа қыран, 1912 жылы Спасск мұнарасына орнатылғаны туралы айтпаса да болады.

Барлығы төрт қыран болды. Олар Спасск мұнарасында (қыран алғаш дәл осында, XVII ғасырдың ортасында пайда болған), сондай-ақ Никольск, Троица және Боровицк мұнараларында тұрды. Қырандар ағаштан және металдан жасалды, көрінгеніне қарағанда, өте берік болмады, сондықтан оларды жиі ауыстырып, сонымен бірге дизайнын да жаңартып отырды.

Тарихи жәдігер ретінде мемлекетті олар қызықтырмады, қырандарды сақтау туралы ешқандай ерекше шешім де қабылданбады. Шын мәнінде, оларды тиісті түрде құжаттап, сипаттаған да жоқ, біраз уақыт Горький атындағы саябақта көрсетті де, кейін қайта балқытып жіберді.

![](https://theparnassian.com/content/images/2026/09/photo_19408@19-01-2026_09-32-59.jpg)

![](https://theparnassian.com/content/images/2026/09/photo_19409@19-01-2026_09-32-59.jpg)

![](https://theparnassian.com/content/images/2026/09/photo_19410@19-01-2026_09-32-59.jpg)

![](https://theparnassian.com/content/images/2026/09/photo_19411@19-01-2026_09-32-59.jpg)

![](https://theparnassian.com/content/images/2026/09/photo_19412@19-01-2026_09-32-59.jpg)